Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru oraz kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności dotyczącego przepisów BHP oraz legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w Ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy.

Zakres działania Państwowej Inspekcji Pracy

Zgodnie z art. 10 Ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy do zakresu działania organu należy m. in.:

  • nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, a w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych,
  • kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania działalności oraz kontrola przestrzegania obowiązku:
    • informowania powiatowych urzędów pracy przez bezrobotnych o podjęciu zatrudnienia, inne pracy zarobkowej lub działalności,
    • opłacania składek na Fundusz Pracy,
    • dokonania wpisu do agencji zatrudnienia działalności, której prowadzenie jest uzależnione od uzyskania wpisu do tego rejestru,
    • prowadzenia agencji zatrudnienia zgodnie z warunkami określonymi w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
    • prowadzenia działalności przez podmioty, o których mowa w art. 18c Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z warunkami określonymi w art. 19c, art. 19d, art. 19 ga i art. 85 ust. 2 tej ustawy.
  • kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców,
  • kontrola wyrobów wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku pod względem spełniania przez nie zasadniczych lub innych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, określonych w odrębnych przepisach
  • kontrola przestrzegania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Państwowa Inspekcja Pracy koncentruje się głównie na branżach i zakładach pracy, w których wystąpienie złego stanu ochrony pracy jest większe oraz wcześniej stwierdzono zły stan takiej ochrony. Celem przeprowadzenia działań kontrolnych jest uzyskiwanie wymiernych efektów w postaci trwałej poprawy stanu bezpieczeństwa pracy oraz przestrzegania praworządności w stosunkach pracy.

Procedura przeprowadzenia kontroli PIP

Kontrolę przeprowadzają inspektorzy pracy, działający w ramach właściwości terytorialnej okręgowych inspektoratów pracy. Inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli przestrzegania przepisów dotyczących legalności zatrudnienia. Kontrolę taką przeprowadza się po okazaniu legitymacji służbowej oraz upoważnienia do jej przeprowadzenia. Istnieje możliwość przeprowadzenia kontroli u przedsiębiorcy bez upoważnienia do jej wykonania, pod warunkiem, że okoliczności przemawiają za jej niezwłocznym podjęciem. W takiej sytuacji należy bez zwłoki dostarczyć upoważnienie kontrolowanemu, jednak nie później niż w ciągu 7 dni.

Kontrolę przeprowadza się w siedzibie podmiotu kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania jego zadań lub przechowywania dokumentów finansowych i kadrowych. Poszczególne czynności kontrolne mogą być wykonywane także w siedzibie jednostki organizacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor pracy jest upoważniony do swobodnego poruszania się po terenie podmiotu kontrolowanego bez obowiązku uzyskiwania przepustki oraz jest zwolniony od rewizji osobistej, także w przypadku, gdy taka czynność jest przewidziana wewnętrznym regulaminem podmiotu kontrolowanego.

Uprawnienia inspektora pracy

Podczas wykonywania czynności kontrolnych inspektor pracy ma prawo do m.in.:

  • swobodnego wstępu na teren zakładu pracy i do wszystkich jego obiektów, pomieszczeń,
  • przeprowadzania oględzin obiektów, maszyn i urządzeń oraz pomieszczeń pracy,
  • żądania informacji w sprawach objętych kontrolą,
  • wglądu do dokumentacji zakładu pracy,
  • wglądu do akt osobowych i innych dokumentów związanych z wykonywaniem pracy przez pracowników lub osoby zatrudnione na innej podstawie niż umowa o pracę,
  • zapoznania się z decyzjami wydanymi przez inne organy kontroli i nadzoru nad warunkami pracy oraz ich realizacją,
  • sprawdzania tożsamości osób wykonujących pracę lub przebywających na terenie podmiotu kontrolowanego, ich przesłuchiwania i żądania oświadczeń w sprawie legalności zatrudnienia lub prowadzenia innej działalności zarobkowej,
  • korzystania z pomocy biegłych i specjalistów oraz akredytowanych laboratoriów.

Jeżeli podczas badania legalności zatrudnienia inspektor pracy stwierdzi naruszenie przepisów Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ma prawo wystąpić z wnioskiem do właściwego sądu o ukaranie osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości. Ma także prawo do zawiadomienia o naruszeniu przepisów właściwych organów, w szczególności:

  • ZUS – o naruszeniu przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych,
  • Urzędu Kontroli Skarbowej – o naruszeniu przepisów prawa podatkowego,
  • Policji lub Straży Granicznej – o naruszeniu przepisów o cudzoziemcach.

Natomiast w przypadku naruszenia warunków prowadzenia agencji zatrudnienia inspektor pracy niezwłocznie powiadamia marszałka właściwego województwa.

Zakończenie kontroli PIP

Po zakończeniu czynności kontrolnych inspektor pracy sporządza protokół z przeprowadzonej kontroli. Protokół zawiera m.in. opis stwierdzonych naruszeń prawa oraz inne informacje, które mają znaczący wpływ na wynik kontroli. Jeżeli podczas kontroli inspektor pracy nie stwierdzi naruszenia prawa ani żadnych uchybień, nie musi sporządzać protokołu, w zamian wystawia notatkę urzędową, w której zamieszcza zwięzły opis stanu faktycznego stwierdzonego podczas przeprowadzanej kontroli.

Szybki kontakt

Jeśli masz jakieś wątpliwości lub pytania, pisz śmiało.

Not readable? Change text.